برهان الدين محقق ترمدى

145

معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )

ديوان خاقانى ، طبع طهران 1338 ، ص 375 ( 137 ) - ، س 7 ، جان ده اندر عشق الخ : از حكيم سنايى است و تمام آن چنين است : اى سنايى كفر و دين در عاشقى يكسان شمر * جان ده اندر عشق و آنگه جان‌ستان را جان شمر ديوان سنايى ، طبع طهران 1320 ، ص 652 ( 138 ) ص 60 ، س 3 ، آنك حدوث بيند بقدم برسد : ظاهرا مقصود آنست كه نظر در حدوث منتهى مىشود باثبات قديم ازآن‌جهت كه وجود حادث محتاج علّت است و آن علّت بايد قديم باشد و الّا لازم مىآيد دور يا تسلسل كه هر دو به عقيدهء حكما و متكلّمين باطلست و در اين صورت عبارت مذكور اشارتيست به گفتهء متكلّمين كه از طريق حدوث عالم وجود صانع قديم را تعالى جدّه اثبات مىكنند ( جع : شرح مواقف ، طبع آستانه ، ج 3 ، ص 5 - 2 كشف الفوائد ، طبع طهران 1305 قمرى ، ص 36 - 31 كشف المراد ، طبع صيدا ، ص 172 ) و مىتوان اين جمله را بدين‌گونه تفسير نمود كه : هركس نظر بر حدوث افكند و فقر و احتياج حادثات و زوال و دثور و فناى آنها را ببيند دل از علاقهء بدانها برمىكند و طالب معشوق قديم و لا يزال مىگردد و بسوى او مىپويد و بوسيلهء مجاهدات و رياضات قدم از مرتبهء حادثات بالاتر مىگذارد تا بوصال جانان برسد و بذات قديم اتّصال